Η νέα γεωπολιτική κρίση και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν ήδη άμεσα την καθημερινότητα των καταναλωτών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Η πρώτη και πιο ορατή επίπτωση είναι στην τιμή των καυσίμων, που μέσα σε λίγες ημέρες έχουν πάρει την ανιούσα, φέρνοντας τη βενζίνη ξανά κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο σε πολλές περιοχές της χώρας.
Η άνοδος αυτή δεν αφορά μόνο το κόστος μετακίνησης των οδηγών. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι όταν αυξάνονται τα καύσιμα, αυξάνεται σταδιακά το κόστος σχεδόν σε ολόκληρη την οικονομία: από τις μεταφορές και τα τρόφιμα έως τις υπηρεσίες και τον τουρισμό.
Το πετρέλαιο άλλωστε αποτελεί βασικό παράγοντα κόστους για τις μεταφορές, την παραγωγή και τη διανομή προϊόντων. Γι’ αυτό και κάθε διεθνής αναταραχή στην αγορά ενέργειας μεταφέρεται γρήγορα στο πορτοφόλι του καταναλωτή.
Γιατί ο πόλεμος επηρεάζει τόσο έντονα τις τιμές
Η βασική αιτία της ανόδου είναι η αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Η περιοχή της Μέσης Ανατολής παραμένει ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους στον κόσμο, καθώς από εκεί προέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Παράλληλα, κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου βρίσκονται κοντά σε περιοχές έντασης. Οι φόβοι για διαταραχές στις μεταφορές έχουν ήδη επηρεάσει την αγορά, με τις τιμές του αργού πετρελαίου να κινούνται ξανά κοντά ή και πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σε τέτοιες περιόδους, οι αγορές λειτουργούν συχνά προληπτικά. Ακόμη και ο φόβος πιθανών προβλημάτων στην προσφορά είναι αρκετός για να ανεβάσει τις τιμές διεθνώς.
Πού βρίσκονται σήμερα οι τιμές στην Ελλάδα
Οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στην ελληνική αγορά καυσίμων.
Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης κινείται περίπου στα 1,85–1,90 ευρώ το λίτρο, ενώ σε αρκετές περιοχές – κυρίως νησιωτικές – η τιμή έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ.
Το πετρέλαιο κίνησης έχει επίσης αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας περίπου στα 1,80–1,85 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης έχει κινηθεί πάνω από το 1,40 ευρώ.
Για τον οδηγό, η διαφορά φαίνεται άμεσα στο πρατήριο.
Για παράδειγμα:
Ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων που πριν κόστιζε περίπου 85 ευρώ, μπορεί σήμερα να πλησιάζει ή και να ξεπερνά τα 95 ευρώ. Δηλαδή μια αύξηση περίπου 10 ευρώ ανά γέμισμα.
Σε ετήσια βάση, για έναν οδηγό που διανύει 12.000–15.000 χιλιόμετρα τον χρόνο, το επιπλέον κόστος μπορεί να φτάσει 200 έως 300 ευρώ.
Το κρίσιμο καύσιμο για την οικονομία: Το diesel
Αν και η βενζίνη επηρεάζει άμεσα τα νοικοκυριά, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις στην οικονομία προέρχονται από το diesel.
- Το diesel είναι το βασικό καύσιμο για:
- φορτηγά μεταφοράς εμπορευμάτων
- λεωφορεία
- αγροτικά μηχανήματα
- πλοία και μεγάλες μεταφορές.
Όταν αυξάνεται η τιμή του diesel, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς σχεδόν όλων των προϊόντων.
Για παράδειγμα, ένα φορτηγό που διανύει 100.000 χιλιόμετρα τον χρόνο και καταναλώνει περίπου 30 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα μπορεί να επιβαρυνθεί με 3.000 έως 4.000 ευρώ επιπλέον κόστος ετησίως αν η τιμή αυξηθεί κατά 10-15 λεπτά το λίτρο.
Το κόστος αυτό τελικά περνά στις τιμές των προϊόντων.
Φόβοι για λουκέτα στα πρατήρια
Παράλληλα, ο κλάδος των πρατηρίων καυσίμων προειδοποιεί για σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας.
Οι πρατηριούχοι αντιμετωπίζουν τρεις βασικές πιέσεις:
- Πρώτον, η αγορά καυσίμων γίνεται ακριβότερη, πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζονται περισσότερα κεφάλαια για να διατηρούν αποθέματα.
- Δεύτερον, η κατανάλωση μειώνεται όταν οι τιμές ανεβαίνουν.
- Τρίτον, ισχύει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηρίων, κάτι που περιορίζει τα έσοδά τους.
Σε αυτό το πλαίσιο έχουν εκφραστεί φόβοι ότι αν η κρίση παραταθεί, χιλιάδες μικρά πρατήρια – ακόμη και έως 5.000 – ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με οικονομικό αδιέξοδο, κυρίως σε μικρές πόλεις και στην περιφέρεια.
Πώς η αύξηση στα καύσιμα περνά σε όλη την αγορά
Οι αυξήσεις στην ενέργεια επηρεάζουν γρήγορα πολλούς κλάδους της οικονομίας.
Οι μεταφορές είναι ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας. Όταν αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, οι εταιρείες logistics αναπροσαρμόζουν τις χρεώσεις τους.
Αυτό σημαίνει τρία πράγματα. Ότι:
- τα σούπερ μάρκετ πληρώνουν ακριβότερα τη μεταφορά προϊόντων
- οι αγρότες πληρώνουν περισσότερα για καύσιμα και μηχανήματα
- οι εταιρείες courier αυξάνουν τα κόστη διανομής.
Σταδιακά, οι αυξήσεις αυτές περνούν στον τελικό καταναλωτή.
Ποια προϊόντα κινδυνεύουν να ακριβύνουν
Αν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι θα επηρεαστούν κυρίως:
- τρόφιμα
- αγροτικά προϊόντα
- μεταφορές και εισιτήρια
- οικοδομικά υλικά
- υπηρεσίες διανομής
- τουριστικές μετακινήσεις.
Ουσιαστικά πρόκειται για έναν νέο κύκλο πληθωρισμού που ξεκινά από την ενέργεια.
Πρακτική οδήγηση – Πώς να μειώσετε το κόστος καυσίμων
Παρότι οι τιμές καθορίζονται κυρίως από διεθνείς παράγοντες, υπάρχουν ορισμένες πρακτικές που μπορούν να μειώσουν αισθητά την κατανάλωση.
Ομαλή οδήγηση
Οι απότομες επιταχύνσεις και τα έντονα φρεναρίσματα αυξάνουν σημαντικά την κατανάλωση.
Η σταθερή ταχύτητα μπορεί να μειώσει την κατανάλωση έως και 10-15%.
Σωστή πίεση στα ελαστικά
Τα ελαστικά με χαμηλή πίεση αυξάνουν την κατανάλωση καυσίμου.
Ένας απλός έλεγχος μία φορά τον μήνα μπορεί να μειώσει την κατανάλωση έως 3-5%.
Μείωση περιττού βάρους
Ένα αυτοκίνητο που μεταφέρει συνεχώς βαριά αντικείμενα καίει περισσότερο. Ακόμη και 50 κιλά επιπλέον βάρος μπορούν να αυξήσουν την κατανάλωση.
Αποφυγή άσκοπων μετακινήσεων
Ο συνδυασμός διαδρομών – για παράδειγμα ψώνια, δουλειές και επιστροφή στο σπίτι σε μία διαδρομή – μειώνει τη συνολική κατανάλωση.
Σύγκριση τιμών πρατηρίων
Οι διαφορές τιμών μεταξύ πρατηρίων μπορεί να φτάνουν ακόμη και τα 10-15 λεπτά το λίτρο.
Για ένα γέμισμα 50 λίτρων, η διαφορά μπορεί να ξεπεράσει τα 7 ευρώ.
Τι πρέπει να περιμένουν οι καταναλωτές
Το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί κυρίως από την εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης και την πορεία της διεθνούς τιμής πετρελαίου.
Αν η ένταση συνεχιστεί, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η βενζίνη μπορεί να παραμείνει κοντά ή και πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο σε αρκετές περιοχές.
Για τον καταναλωτή, αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι μόνο θέμα καυσίμων. Είναι ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει συνολικά το κόστος ζωής τους επόμενους μήνες.
Νέα μέτρα για τη μείωση του κόστους ενέργειας που ετοιμάζει η Ευρώπη