Με στόχο να δοθεί απάντηση σε δύο από τις πιο πιεστικές κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες της περιόδου, τη στεγαστική πίεση και το αυξανόμενο ενεργειακό βάρος, ενεργοποιείται το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ένα πολυετές χρηματοδοτικό εργαλείο που φιλοδοξεί να στηρίξει τα πιο ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας απέναντι στις συνέπειες της πράσινης μετάβασης. Το σχέδιο αφορά άμεσα περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες θεωρούνται εκτεθειμένες είτε στο ενεργειακό είτε στο μεταφορικό κόστος. Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται η προσπάθεια να περιοριστεί ο κοινωνικός αντίκτυπος από τις ανατιμήσεις που αναμένεται να προκαλέσει το νέο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Ρύπων για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, το λεγόμενο ETS 2. Παρά τις μεταθέσεις και τις συζητήσεις που εξελίσσονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για επιμέρους προσαρμογές, η βασική κατεύθυνση της πολιτικής παραμένει σταθερή: η μετάβαση σε ένα πιο «καθαρό» ενεργειακό μοντέλο δεν πρόκειται να ανασταλεί, άρα απαιτούνται έγκαιρα αντίβαρα για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που έχουν τη μικρότερη αντοχή.
Οι μεταφορές αποτελούν επίσης κρίσιμο πεδίο παρέμβασης. Πέρα από την ανανέωση του στόλου των ταξί, το Ταμείο σχεδιάζει την προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και νέων συρμών μετρό, επενδύσεις που συνδέονται με τη σταδιακή αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών. Παράλληλα, θα προωθηθεί το μοντέλο του «social leasing», δηλαδή της μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων με πολύ χαμηλό τίμημα για νοικοκυριά που έχουν αυξημένες ανάγκες μετακίνησης. Επιπλέον, προβλέπεται πλήρης επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης σε άτομα με αναπηρία, ενώ για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις θα υπάρξουν χρηματοδοτικά εργαλεία για την αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων.
Το συνολικό στίγμα του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου είναι σαφές: δεν πρόκειται απλώς για μία περιβαλλοντική πολιτική με κοινωνικές προεκτάσεις, αλλά για μια ευρύτερη απόπειρα να συνδεθεί η πράσινη μετάβαση με την κοινωνική συνοχή. Η στεγαστική ασφυξία, η αδυναμία πολλών νοικοκυριών να καλύψουν το ενεργειακό τους κόστος και η πίεση που δημιουργεί η αναγκαία αναδιάρθρωση των μεταφορών συνθέτουν μια σύνθετη πραγματικότητα, στην οποία οι κρατικές παρεμβάσεις καλούνται να λειτουργήσουν ταυτόχρονα ως ανακούφιση και ως μοχλός προσαρμογής. Μένει βεβαίως να φανεί πώς όλες αυτές οι εξαγγελίες θα μεταφραστούν στην πράξη, πόσο γρήγορα θα ωριμάσουν τα έργα, ποιο θα είναι το τελικό θεσμικό πλαίσιο για τις χρηματοδοτήσεις και αν οι διαδικασίες θα αποδειχθούν πιο λειτουργικές από τα παλαιότερα σχήματα. Ωστόσο, ως σχεδιασμός, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο επιχειρεί να παρέμβει ακριβώς εκεί όπου σήμερα συγκεντρώνονται οι μεγαλύτερες κοινωνικές πιέσεις: στο σπίτι, στον λογαριασμό ρεύματος, στη θέρμανση και στην καθημερινή μετακίνηση.