Η νέα γεωπολιτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει με ένταση τον παράγοντα αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η περιοχή αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους κόμβους παραγωγής και διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά κάθε επιδείνωση της έντασης άμεσα συνδεδεμένη με τις διεθνείς τιμές και, τελικά, με το κόστος για τον καταναλωτή.
Τα δύο σενάρια για τη βενζίνη
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η αγορά επεξεργάζεται δύο βασικά σενάρια:
Σενάριο 1: Πετρέλαιο στα 80 δολάρια το βαρέλι
Εφόσον η τιμή του πετρελαίου διαμορφωθεί στα 80 δολάρια το βαρέλι, η μέση τιμή της αμόλυβδης, που σήμερα κινείται γύρω στο 1,75 ευρώ το λίτρο, εκτιμάται ότι μέσα στις επόμενες δύο μέρες θα φτάσει περίπου στα 1,78 ευρώ το λίτρο.
Σενάριο 2: Πετρέλαιο στα 100 δολάρια το βαρέλι
Στο πιο επιθετικό σενάριο, με την τιμή στα 100 δολάρια το βαρέλι που σύμφωνα με την αγορά είναι λιγότερο πιθανόν, η βενζίνη εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί περίπου στο 1,79 ευρώ το λίτρο, ενδεχομένως και λίγο υψηλότερα, σε κάθε περίπτωση κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο.
Η διαφορά μεταξύ των δύο σεναρίων μπορεί να εμφανίζεται περιορισμένη (καθώς έχει ως βάση την σημερινή χαμηλή τιμή της βενζίνης) ωστόσο μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις μέρες, εκτιμάται ότι θα ανατιμηθεί από 2 έως 3 λεπτά το λίτρο. H αύξηση αυτή δεν είναι αμελητέα αλλά προς το παρόν δεν συνιστά σοβαρό σοκ για τον καταναλωτή εφόσον δεν υπάρξει περαιτέρω αποκλιμάκωση.
Στην Ελλάδα, η επίδραση στις τιμές των καυσίμων, σύμφωνα με τα στελέχη της αγοράς δεν είναι άμεση αλλά εμφανίζεται με χρονική υστέρηση περίπου τεσσάρων ημερών, καθώς οι τιμές βασίζονται στον διεθνή οργανισμό αξιολόγησης τιμών ενέργειας Platts. Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 35% της τελικής τιμής στην αντλία αφορά τη διεθνή τιμή του προϊόντος, ενώ το υπόλοιπο περιλαμβάνει φόρους και άλλα κόστη (π.χ μεταφορικά, περιθώριο κέρδους), στοιχείο που περιορίζει την μεταβλητότητα.
Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, ήδη μεγάλο μέρος του ιρανικού πετρελαίου λόγω των κυρώσεων της Δύσης κατευθυνόταν προς την Κίνα. Σε περίπτωση όξυνσης της διαταραχής, η Κίνα θα αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό για φορτία LNG που σήμερα κατευθύνονται προς την Ευρώπη. Αυτό μεταφράζεται σε έμμεση πίεση στις τιμές με άμεσο αντίκτυπο και στις ευρωπαϊκές αγορές.
Τι σημαίνει για τα τιμολόγια ρεύματος στην Ελλάδα
Η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ επαναφέρει στο προσκήνιο τον παράγοντα «γεωπολιτικό ρίσκο» στις διεθνείς αγορές ενέργειας το τίμημα του οποίου πλήρωσαν πολύ ακριβά οι αγορές –μεταξύ αυτών και η Ελλάδα- με το ξέσπασμα του ρωσοουκρανικού πολέμου. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί απότομη ανατίμηση στα ευρωπαϊκά ενεργειακά συμβόλαια, καθώς μεσολάβησε το Σαββατοκύριακο, η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα καθορίσουν το αν και πότε το κόστος θα περάσει στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Αναστολή παραγωγής φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο
Η κρίση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Έχει ήδη επηρεάσει την παραγωγή φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα κοιτάσματα Λεβιάθαν, Ταμάρ και Καρίς δεν παράγουν από το Σάββατο, κατόπιν εντολής της Ισραηλινής κυβέρνησης, λόγω της πρόσφατης γεωπολιτικής κλιμάκωσης στην περιοχή.
Η ελληνική Energean, η οποία διαχειρίζεται τα κοιτάσματα του Καρίς επιβεβαίωσε με ανακοίνωσή της ότι έλαβε εντολή από το Υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών να αναστείλει προσωρινά την παραγωγή και τις λειτουργίες της στην πλωτή μονάδα Energean Power (FPSO), υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια του προσωπικού και η ακεραιότητα των εγκαταστάσεων αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα.
Η μέση ημερήσια παραγωγή της εταιρείας από το Καρίς ανέρχεται σε περίπου 150.000 βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου, εκ των οποίων το 85% αφορά φυσικό αέριο που προορίζεται για την εγχώρια κατανάλωση.
Αντίστοιχη αναστολή είχε σημειωθεί και τον Ιούνιο του 2025, κατά την προηγούμενη κρίση με το Ιράν, όταν η διακοπή διήρκεσε περίπου δύο εβδομάδες. Το προηγούμενο αυτό λειτουργεί ως σημείο αναφοράς, χωρίς όμως να προδικάζει τη διάρκεια της τρέχουσας διακοπής.