Από τη γραβιέρα Νάξου, που αναδείχθηκε καλύτερο τυρί στον κόσμο από το «Taste Atlas», έως τη φέτα, που ταξιδεύει καθημερινά σε δεκάδες χώρες, τα ελληνικά τυριά έχουν κατακτήσει διεθνή αναγνώριση. Δεν πρόκειται απλώς για προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, αλλά για κομμάτια της ελληνικής ταυτότητας. Πίσω όμως από τα βραβεία και τις διακρίσεις, παραμονεύουν σοβαροί κίνδυνοι που απειλούν τόσο την αυθεντική παραγωγή όσο και την ποιότητα αυτών των εμβληματικών προϊόντων.
Η υψηλή εμπορική αξία αυτών των προϊόντων όμως τα κάνει και έναν ελκυστικό στόχο νοθείας.
Αρκετά ερωτήματα
Σημειώνεται δε ότι έρευνα του ΕΚΠΑ του Τμήματος Χημείας αποκάλυψε νοθεία σε τυριά και γαλακτοκομικά προϊόντα που έλεγξαν μέσω τις μεθόδου DNA. Οι ερευνητές ανέλυσαν 74 γαλακτοκομικά προϊόντα, από τα οποία 42 ήταν τυριά (φέτα, λευκά άλμης, κίτρινα, βαρελίσια, ΠΟΠ κ.ά.).
Χρησιμοποίησαν ανάλυση DNA (Touchdown PCR), η οποία εντοπίζει ίχνη αγελαδινού DNA, ακόμα κι αν το γάλα έχει υποστεί έντονη επεξεργασία (ωρίμανση, αλάτι, θερμότητα). Ειδικότερα, μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί να ανιχνεύσει νοθεία από 1% έως 5%, ανάλογα με το είδος του τυριού.
Μέσα από τη συλλογή που έγινε αποκαλύφθηκε νοθεία σε κατσικίσια τυριά, συγκεκριμένα 2 στα 9 κατσικίσια τυριά εμφάνισαν μη δηλωμένη παρουσία αγελαδινού DNA, με τους ερευνητές να επισημαίνουν ότι σε χαμηλά ποσοστά αυτό μπορεί να οφείλεται και σε επιμόλυνση κατά την παραγωγή.
Τα κατσικίσια προϊόντα είναι πιο ευάλωτα, καθώς το κατσικίσιο γάλα είναι ακριβότερο και παράγεται σε μικρότερες ποσότητες. Επιπλέον, εντοπίστηκε αγελαδινό DNA σε βαρελίσια τυριά, όπως μυζήθρα, μανούρι και γραβιέρα Κρήτης, τα οποία παρασκευάζονται από πρόβειο, ή και κατσικίσιο γάλα.
Σε μία περίπτωση το τυρί δεν περιείχε καθόλου πρόβειο ή κατσικίσιο γάλα, παρά μόνο αγελαδινό, παρότι η ετικέτα έλεγε το αντίθετο. Στην περίπτωση της φέτας, η έρευνα δεν εντόπισε νοθεία με αγελαδινό γάλα· ωστόσο, σε 10 από τα 17 δείγματα, παρότι η ετικέτα ανέφερε χρήση μείγματος πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος, δεν ανιχνεύθηκε κατσικίσιο DNA, γεγονός που υποδηλώνει ζήτημα ακρίβειας της επισήμανσης, παρότι ο κανονισμός επιτρέπει η φέτα να μην προέρχεται αποκλειστικά από πρόβειο γάλα.
Τα ευρήματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς καταδεικνύουν ότι η επισήμανση δεν είναι πάντοτε αξιόπιστη, ιδίως στα κατσικίσια και μεικτά τυριά, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται η μοριακή ανάλυση DNA ως απαραίτητο πλέον εργαλείο ελέγχου· το ζήτημα που προκύπτει για τους παραγωγούς και την αγορά είναι η αλλοίωση της έννοιας της παραδοσιακής τυροκομίας, με περιπτώσεις ακόμη και ολικής αντικατάστασης της πρώτης ύλης, γεγονός που οδηγεί σε παραπλάνηση του καταναλωτή, παρότι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν είναι κατ’ ανάγκην αντιπροσωπευτικά του συνόλου της αγοράς, αλλά αναδεικνύουν σαφώς την ανάγκη για συστηματικότερους ελέγχους.
«Η γραβιέρα Νάξου, όπως και τα υπόλοιπα προϊόντα ΠΟΠ, είναι η κληρονομιά μας, ο πολιτισμός. Το να τα αφήνουμε στη μοίρα τους επειδή αύριο δεν θα συμφέρει κανέναν να τα φτιάξει και να μπορεί να σταθεί οικονομικά θεωρώ ότι είναι εναντίον της χώρας μας» καταλήγει ο Νικόλας Πιτταράς.